محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )

969

تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )

نام از فرزندان يافث بن نوح ، و اين همه فرزندان او كه ملك شدند ايشان را اشكانيان خواندندى ، و همچنين هر كه از فرزندان اشكان ملك عجم داشت از دجله تا رى ، و بر سر ملوك طوايف مهتر گشت ، از پس اشك بن دارا ، اين مملكت دويست و شصت سال بداشتند . نخستين كس از ايشان كه بنشست از پس اشك بن دارا ، ملكى بود نام او اشك بن اشكان ، و به ملك اندر ده سال بنشست ، و از پس او برادرش شاپور بن اشكان . شصت سال ، و بدين روزگار اندر يحيى بن زكريّا عليه السّلام بكشتند ، و اين شاپور را خداى عزّ و جلّ بر ايشان مسلَّط كرد تا همه را بكشت و برده كرد ، سختتر از آنكه بخت النصر كرده بود . چون از ملك او چهل سال بگذشت عيسى بن مريم عليه السّلم اندر جهان پديد آمد ، و از پس آن شاپور برادرش اردشير بنشست ، هم آن [ صب : a 111 ] از پسران اشكان ، و نام خودير ده سال ، و او را خودير الاكبر گفتندى كه اندر اشكانيان دو خودير بودند : يكى نخستين بود و يكى ديگر بود از پس او نام او [ ص : نرسى و صب : فعرى ] بيست و يك سال ، و از پس خودير الاصغر نوزده سال ببود ، و از پس او اشكانى ديگر نام او اردوان ، و دو اردوان بودند . يكى اردوان الاكبر ، و ديگر اردوان الاصغر ، و از پس اردوان ملكى بنشست نام كسرى چهل سال و از پس او اشكانى ديگر نام او اردوان الاصغر سيزده سال . پس به عهد او اردشير بيرون آمده بر وى از پس سيزده سال از ملك او ، و او را بكشت ، و ملك عجم همه بگرفت ، و ملوك طوايف را همه قهر كرد و ملك از دست ايشان بستد ، و از لب جيحون تا لب دجله بگرفت ، و زمين موصل و شام و مصر از دست روميان بستد و همه پادشاهى او را گشت ، و از وقت ذو القرنين تا وقت اردشير پانصد و بيست سال بود كه اين ملك عجم از لب دجله از اين سو اشكانيان داشتند ، و از لب دجله از آن سو يونانيان داشتند چنان كه ياد كريم ، و بدين كتاب اندر نام ملوك اشكانيان به دو سه گونه است ، و نامهاى ايشان در دست است كه گفتيم و اين ملكانى بودند معروف ، و به كتب عجم اندر ذكر ايشان بسيار است ، كه اردشير بابك بيرون آمد اندر ميان ملك اشكانيان و روميان و حديثها بود اندر بنى اسرائيل بسيار ، يكى آن بود كه خداى عزّ و جلّ زكريّا عليه السّلام را پيغامبرى داد به بيت المقدس و مهترى داد بر مسجد و بر عباد ، و ديگر مريم بنت عمران از مادر بزاد و او را محرّر كردند و هم به خردى به مسجد آوردند ، و ديگر زادن يحيى بن زكريّا عليهما السّلام ، و ديگر زادن عيسى بن مريم عليه السّلام ، و اين به عهد اردشير بود و ملوك طوايف و الله اعلم بالصّواب . ص 498 عنوان : ص و صب و فا : در نسخه ها عنوان مستقلَّى براى عنوان اساس ما در چاپى نيامده است ، و مطالب مربوط به اشكانيان را هم در ذيل همان عنوان آورده است كه دو روايت آن را پيشتر آورده‌ام . ص 502 عنوان : ص و صب : خبر نبوّت زكريّا عليه السّلام ، فا : حديث نبوّت زكريّا و مولود مريم و مولود يحيى